เปิดตัว Ubuntu 25.10 ใช้ Wayland เป็น display server เดียว พร้อม GNOME 49 และ Sudo-rs เขียนด้วย Rust

2885b3fb-6827-8167-82df-c6f4bac8d62f.png

Canonical ประกาศเปิดตัว Ubuntu 25.10 หรือชื่อโค้ด Questing Quokka อย่างเป็นทางการ ตามรอบการอัพเดตทุก 6 เดือนของตระกูล Ubuntu โดยเวอร์ชันนี้มาพร้อมกับการปรับปรุงใหญ่หลายประการ โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงในส่วนของ desktop environment และความปลอดภัยของระบบ

การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดในรอบนี้คือการใช้งาน Wayland เป็น display server เพียงตัวเดียว โดยยกเลิกการรองรับ X.org แล้วอย่างสมบูรณ์ การตัดสินใจนี้สะท้อนถึงทิศทางของ Linux desktop ที่กำลังเคลื่อนไปสู่เทคโนโลยีที่ทันสมัยและปลอดภัยกว่า Ubuntu 25.10 ยังได้อัพเกรดมาใช้ GNOME 49 ซึ่งนำเสนอแอปพลิเคชันใหม่หลายตัว เช่น Showtime สำหรับเล่นวิดีโอ และ Papers สำหรับอ่านเอกสาร นอกจากนี้ Ubuntu ยังเปลี่ยนแอปดีฟอลต์บางตัว โดยเลือกใช้ Ptyxis เป็นแอปเทอร์มินัลแทนตัวเดิม และ Loupe เป็นแอปดูภาพ

ด้านความปลอดภัย Ubuntu 25.10 ได้เปลี่ยนมาใช้ coreutils และ sudo-rs ที่เขียนด้วยภาษา Rust ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงจากปัญหาด้านหน่วยความจำ (memory safety) ที่มักเกิดขึ้นกับโปรแกรมที่เขียนด้วย C/C++ การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระแสที่กำลังเติบโตในการนำ Rust มาใช้พัฒนาซอฟต์แวร์ระดับระบบปฏิบัติการ เวอร์ชันนี้ยังเพิ่มการรองรับการเข้ารหัสดิสก์แบบเต็มดิสก์ด้วยชิป TPM (TPM-backed Full Disk Encryption) ในสถานะ experimental และรองรับการซิงก์เวลาด้วยโปรโตคอล Network Time Security (NTS) ซึ่งเปิดใช้งานเป็นดีฟอลต์แล้ว

สำหรับนักพัฒนา Ubuntu 25.10 มาพร้อมกับเครื่องมือและ runtime เวอร์ชันล่าสุด ได้แก่:

  • OpenJDK 25
  • Python 3.14 RC3
  • Golang 1.25
  • GCC 15
  • Rust 1.85
  • .NET 10 Preview

ในส่วนของโครงสร้างพื้นฐาน Ubuntu 25.10 ใช้ Linux Kernel 6.17 ที่รองรับการทำ nested virtualization บนสถาปัตยกรรม Arm และรองรับโปรไฟล์ RVA23 สำหรับสถาปัตยกรรม RISC-V ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความพยายามในการขยายการรองรับแพลตฟอร์มที่หลากหลายมากขึ้น

ข้อมูลจาก Canonical และ Ubuntu ระบุว่า Ubuntu 25.10 จะได้รับการสนับสนุน 9 เดือน สำหรับผู้ใช้ที่ต้องการความเสถียรระยะยาว แนะนำให้ใช้ Ubuntu 24.04 LTS แทน ซึ่งจะได้รับการสนับสนุนยาวนานกว่า