ในขณะที่ Microsoft กำลังเตรียมยุติการสนับสนุน Windows 10 อย่างเป็นทางการในวันที่ 14 ตุลาคม 2025 นักวิเคราะห์และองค์กรด้านสิ่งแวดล้อมหลายแห่งเริ่มเตือนผู้ใช้ถึงปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ที่กำลังจะเกิดขึ้น แต่สิ่งที่หลายคนอาจไม่ทราบก็คือ เครื่องคอมพิวเตอร์เก่าเหล่านี้กลับซ่อนมูลค่ามหาศาลไว้ในรูปของโลหะมีค่า โดยเฉพาะทองคำที่มีมูลค่ารวมหลายพันล้านดอลลาร์
รายงานจาก Inc.com ระบุว่า การหยุดสนับสนุน Windows 10 อาจส่งผลให้มีเครื่องคอมพิวเตอร์ถึง 240 ล้านเครื่องทั่วโลกกลายเป็นขยะอิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจากอุปกรณ์เก่าหลายรุ่นไม่สามารถอัปเกรดเป็น Windows 11 ได้ตามข้อกำหนดทางฮาร์ดแวร์ที่เข้มงวดขึ้น ซึ่งหากนำอุปกรณ์เหล่านี้ไปทิ้งโดยไม่ผ่านกระบวนการรีไซเคิลที่เหมาะสม จะเป็นการสูญเสียทรัพยากรที่มีค่าจำนวนมหาศาล
องค์กรผู้ผลิตเหรียญกษาปณ์ของสหราชอาณาจักร Royal Mint ได้เปิดโครงการ "Urban Mining" หรือการขุดแร่ในเมือง ซึ่งมุ่งเน้นการสกัดทองคำจากขยะอิเล็กทรอนิกส์ โดยรายงานจาก PC Gamer ระบุว่า Royal Mint สามารถสกัดทองคำได้ถึง 450 กิโลกรัมจากขยะอิเล็กทรอนิกส์ 4,000 ตัน ซึ่งมีมูลค่าประมาณ 35 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นอัตราส่วนประมาณ 1 ส่วนทองคำต่อขยะอิเล็กทรอนิกส์ 8,000 ส่วน
ทองคำและโลหะมีค่าอื่นๆ ในเครื่องคอมพิวเตอร์นั้นอยู่ในส่วนประกอบสำคัญหลายชิ้น ได้แก่:
- แผงวงจรพิมพ์ (Printed Circuit Boards) ที่มีทองคำเคลือบบนตัวเชื่อมต่อและแทร็กต่างๆ
- หน่วยประมวลผล (CPU) ที่ใช้ทองคำในการเชื่อมต่อขาต่างๆ เนื่องจากทองคำเป็นตัวนำไฟฟ้าที่ดีและไม่เกิดสนิม
- หน่วยความจำ RAM และการ์ดจอ ที่มีทองคำอยู่ตามขอบการ์ดและส่วนเชื่อมต่อ
- ฮาร์ดดิสก์และส่วนประกอบอื่นๆ ที่มีการใช้ทองคำในปริมาณเล็กน้อย
Microsoft ได้เริ่มมีการเสนอโปรแกรมรับซื้อคืนเครื่องคอมพิวเตอร์ Windows 10 เครื่องเก่าแล้ว ตามรายงานจาก Windows Latest โดยผู้ใช้บางส่วนได้รับข้อเสนอผ่านทาง ESU Assistant แม้ว่ายังไม่มีการประกาศอย่างเป็นทางการ แต่แนวโน้มนี้สะท้อนให้เห็นว่าการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์อย่างรับผิดชอบกำลังกลายเป็นประเด็นสำคัญมากขึ้น
สำหรับผู้ใช้ที่กำลังวางแผนอัปเกรดอุปกรณ์ ควรพิจารณาตัวเลือกต่างๆ อย่างรอบคอบ ไม่ว่าจะเป็นการส่งเครื่องเก่าไปยังศูนย์รีไซเคิลที่ได้มาตรฐาน การขายหรือบริจาคหากยังใช้งานได้ หรือการเข้าร่วมโปรแกรมรับซื้อคืนจากผู้ผลิต เพราะนอกจากจะช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังเป็นการช่วยให้ทรัพยากรที่มีค่าเหล่านี้กลับมาใช้ประโยชน์ได้อีกครั้ง